Excel is vaak de juiste tool maar dan voor de verkeerde taak

Excel is vaak de juiste tool maar dan voor de verkeerde taak Excel bestaat al een hele tijd. En laten we eerlijk zijn, we houden allemaal van Excel! Maar velen van ons gebruiken deze applicatie voor veel meer dan waar het ooit voor was bedoeld. En dat is begrijpelijk in een tijdperk waarin tools komen en gaan.

Wat is het probleem van Excel?

Excel is een fantastische, betrouwbare tool waarmee bijna elke gebruiker bekend is. Als het goed wordt gebruikt, is het een zeer krachtige en toegankelijke tool om modellen mee te maken. 

Maar Excel wordt vaak gebruikt voor de bedrijfsboekhouding of datamanagement. En dan beginnen de problemen. De groei aan bedrijfsgegevens voor onderdelen als portfolio-analyse, winst en verlies en scenarioplanning, lopen tegen de grenzen van Excel aan. Waarom? Omdat Excel aan de basis een tweedimensionale rekentool voor persoonlijke productiviteit blijft.

Zelfs al is jouw data correct (en dat is vaak niet zo, met dank aan meervoudige invoer en bronnen), dan nog kunnen de eindresultaten fouten bevatten doordat meerdere mensen meerdere keren zaken invoeren, gecombineerd met hoe je data berekent, importeert of exporteert.

Dataproblemen, het is geen database

Een van de grootste misverstanden of misbruiken van Excel is als database. Dat is het niet. En dat leidt op verschillende manieren tot problemen. 

Excel is niet afgestemd op jouw organisatie of de taak waarvoor je het gebruikt, en het kan niet voldoen aan de huidige beveiligingsstandaarden. Het is een generieke tool met ingebouwde aannames over datatypes. Wanneer tekststrings als SEPT2 en MARCH1 bijvoorbeeld in Excel worden geladen, worden ze standaard als datum ingesteld in jouw spreadsheet.

Ik gebruik dit specifieke voorbeeld omdat dit toevallig de wetenschappelijke codes zijn voor een paar genen. Ongelooflijk genoeg vond een onderzoek in 2016 naar openbare spreadsheets over genonderzoek dat 20% van het onderzoek waarbij Excel werd gebruikt, fouten bevatte. Dat is behoorlijk verontrustend!

Dus hoe kan je vertrouwen op resultaten van een systeem dat aannames doet over jouw data die je niet hebt ingesteld? En als ze niet worden opgemerkt, kunnen deze aannames meer infecteren dan deze ene keer dat ze voorkomen. Want andere cellen, sheets en documenten worden hierop gebaseerd.

Het lastige is dat er geen algemene of ingestelde normen zijn voor procesbesturing en -validatie. Belangrijker nog, die kunnen niet worden gecreëerd. Alhoewel je wel een paar veranderingen kunt aanbrengen in elk bestand, kun je Excel niet op softwareniveau aanpassen. Dit kan leiden tot opmerkelijk complexe, dure en tijdrovende omwegen om processen te ontwikkelen die tijd en geld helpen besparen. Een recent rapport uit augustus 2020 stelt zelfs dat de wetenschappelijke gemeenschap nu menselijke genen een nieuwe naam geeft om het probleem van Excel op te lossen! Maar moet software er niet zijn om ons te ondersteunen in plaats van andersom?

Inconsistent versiebeheer en ontbrekende data

Zoals we al aangaven in ons recente eBook, }zijn “Excel spreadsheets niet ontwikkeld voor meerdere gebruikers of veelvuldig bijwerken en aanpassen. Dit hier doen leidt doorgaans tot verwarring, frustratie en zorgwekkender nog, wantrouwen in de opgeleverde cijfers.”

Er zijn andere bekende voorbeelden die de tekortkomingen van Excel belichten. Als je er meer over wilt weten, vind je met een snelle zoekactie op het internet meer dan genoeg leesmateriaal. Ik verwijs vooral vaak naar de 65.000 rijlimieten in oudere versies van Excel (hoeveel bedrijven gebruiken die nog? Ik denk meer dan we ons realiseren, inclusief een aantal overheidsafdelingen). Ook is daar de Enron-instorting uit 2001 waar onderzoekers ernstige problemen vonden met meer dan 9.000 spreadsheets met meer dan 20,2 miljoen formules.

Het raadsel van de expert

Zelfs wanneer Excel goed werkt, zijn er problemen, vaak ten aanzien van specialistische kennis. Om alles uit Excel te kunnen halen, is gespecialiseerde kennis nodig om het soort formules te doorgronden dat veel bedrijven inmiddels gebruiken. Het is bijna een industrie geworden.

Ik ken zelfs iemand die scheikunde studeerde en nu de geavanceerde wiskunde die ze daar leerde gebruikt om deze formules in de financiële dienstverlening op te stellen. Deze persoon ontwikkelt financiële derivatieve Excel-modellen met ingewikkelde, zeer geavanceerde wiskundige modellen die alleen begrijpelijk zijn voor andere heel slimme, daarvoor opgeleide en ervaren mensen. En al die mensen doen hetzelfde in goedbetaalde rollen: ze bouwen meer en meer complexe afgeleide modellen in een raamwerk dat niet kan worden gecontroleerd en is omringd door onvolmaakte risicobeheersystemen (ingebouwd in Excel).

Dat is geweldig voor hen maar kan voor jou leiden tot een aantal problemen.

• Het is duur. Dit soort specialisme is niet vaak beschikbaar en de betrokkenen kunnen een torenhoge prijs eisen.
• Het is tijdverslindend. Er is tijd nodig om zulke oplossingen volgens deze methoden te bouwen en testen. Dit beïnvloedt jouw wendbaarheid en probleemoplossend vermogen. En de vertragingen om ze te creëren zorgen ervoor dat je achterloopt.
• Het is onpraktisch. Dit punt, en alle andere punten hierboven, betekenen dat jouw mensen data gewoonweg niet kunnen gebruiken zoals ze dat nodig hebben. Problematischer is dat ze zelfs niet zeker weten dat ze kunnen vertrouwen op de data die ze gebruiken of de resultaten die het produceert.

Uiteindelijk is het dit gebrek aan vertrouwen dat leidt tot zorgen wanneer Excel voor de verkeerde taak wordt ingezet.

De kracht van data die je kan vertrouwen en gebruiken

De kracht van data ligt in vertrouwen op de nauwkeurigheid en geschiktheid ervan voor de betreffende taak. Mensen moeten direct toegang hebben tot data en weten dat de data die ze gebruiken en de bevindingen die eruit voortkomen, geschikt zijn voor het doel.

Unit4 helpt organisaties als de jouwe al meer dan 40 jaar om optimaal toegang te krijgen tot data en deze optimaal te kunnen gebruiken. En als je eens wilt zien hoeveel jouw mensen precies kunnen bereiken met jouw data, hoef je alleen te kijken naar onze People Experience Suite.

Bob Elliott

ACMA/CGMA, Solutions Manager - FP&A, Unit4

Excel’s been with us a long time, and let’s face it, we all love Excel! But many of us rely on Excel for far more than was ever intended. This is understandable in an age where tools come and go.

What is the issue with Excel?

Excel is a fantastic and reliable tool backed up by an almost ubiquitous level of user familiarity. Used well, it’s an extremely powerful and accessible modeling tool.

But is there an Excel alternative? Excel is often used as a corporate accounting or data management tool, and that’s when problems start to occur. The growth in companies’ data to incorporate portfolio analysis, profit and loss, and scenario planning components begin to uncover the limitations of Excel. Why? Because fundamentally, Excel remains a 2-dimensional personal productivity accounting tool.

Even if your data is accurate (and often it’s not, thanks to multiple entries and sources), the final results may still contain errors due to the process of multiple entries from multiple people combined with how you calculate, import, or export data.

Data Issues – it’s not a database

One of the biggest misconceptions or misuses is using Excel as a database. It’s not. And there are several ways this causes problems.

Excel is not tailored to your organization or the job you’re using it for, and it cannot comply with current security standards. It’s a generic tool with inbuilt assumptions about data types. For example, text strings like SEPT2 and MARCH1 will default to dates in your spreadsheet when loaded into Excel.

I’m using this specific example because those terms happen to be the scientific codes for a couple of genes. Incredibly, a 2016 study of publicly available spreadsheets on gene research found that 20% of the research that used Excel contained errors – scary stuff!

So how can you rely on results from a system that’s making assumptions about your data that you’ve not set? And if not spotted, these assumptions can infect more than the single instance where they appear, as other cells, sheets, and documents rely on them.

The difficulty is you have no common or set standards for process controls and validations. More importantly, you can’t create them. While you can make some changes to each file, Excel is not yours to adapt at the software level. This can result in remarkably complex, expensive, and time-consuming workarounds to develop processes to save time and money. A report published in August 2020 states that the scientific community is now renaming human genes to overcome the Excel issue! Surely software should be there to support us, not the other way around.

Inconsistent version control and missing data

As discussed in our recent eBook, “Excel spreadsheets were not designed for multiple users or for making numerous updates and changes. Doing this here tends to cause confusion, frustration, and, of more concern, distrust in the numbers provided.”

There are other well-publicized examples highlighting the limitations of Excel, and if you want to learn more, then a quick internet search will provide you with plenty of reading matter. In particular, the ones I refer to most often are the 65k row limits in older versions of Excel (how many companies are still using those older versions – I suspect more than we realize, including a number of government departments) and the 2001 Enron collapse where investigators found severe issues with over 9,000 spreadsheets containing over 20.2 million formulas.

The expert conundrum

Even when Excel works well, that comes with its problems, often in the form of expert knowledge. To get the most out of Excel takes specialist knowledge to understand the kinds of formulas many companies use these days. It’s almost become an industry in its own right.

In fact, I know someone who studied chemistry at university and now uses the advanced math learned there to build these formulas in the financial services industry. This individual develops financial derivative Excel models using obscure, very advanced mathematical models that can only be understood by other, very clever, appropriately trained, experienced people. And all those people are doing the same in highly paid roles – building more and more complex derivative models in an un-auditable framework surrounded by flawed risk control systems (built in Excel).

This is great for them but can create several problems for you.

• It’s costly. These types of expertise are not readily available, and those with them can charge a premium.
• It’s time-consuming. Solutions using these methods take time to build and test, impacting your agility and ability to solve problems, and the delays in creating them keep you on the back foot.
• It’s impractical. This point, and all the others above, mean that your people can’t simply use data as they need. And even more worryingly, they can’t even be confident they can rely on the data they are using or the results it produces.

And ultimately, it is this lack of confidence that leads to concern when using Excel for the wrong job.

The power of data you can trust and use

Data’s power comes from trust in its accuracy and applicability to the task at hand. People need to be able to access and use data instantly and know that the data they use and the findings it delivers are accurate to do their job, i.e., fit for purpose.

Do you need to cut down on your Excel habit?

People like to stick with things they know. It’s human nature to feel safe with the familiar. But we should always use the right tools for the job.

What if you used a two-seater smart car instead of an electric bus to carry 60 people to your next event? I guess everyone would arrive eventually – it would take a lot of time and effort, perhaps a few detours and repeated headcounts, and maybe a few nagging doubts that someone got left behind.

That’s kind of what happens when you use Microsoft Excel for accounting. This much-loved, familiar software is great for personal productivity, but with the correct financial planning and analysis (FP&A) tool, you can cut down your Excel habit and make sure you get the best of both worlds.

Here are the main reasons why an FP&A solution is better than spreadsheets such as Excel and Google Sheets for budgeting, planning, forecasting, reporting, and analysis. It’s much easier, and you’ll use fewer resources. Everyone can share information, busting down those organizational silos. Information is more coherent, which encourages joined-up thinking. There’s clarity around this information; you can be sure that formulas are correct and contributors are accountable.

You’ll always work with the most up-to-date information thanks to version control and automatic data synchronization – this is ideal when there are multiple stakeholders and reviewers, and it’s especially important in the uncertain times we’re currently experiencing. And unlike Excel, the right FP&A solution will secure your information in a single, always-on database accessible by all authorized users from office PCs, home laptops, and even smartphones.

Unit4 has been helping organizations like yours access and use data to its full potential for over 40 years. And if you’d like to see just how much your people could achieve with your data, take a look at our People Experience Suite today.

FAQs about Excel for financial planning

What is the biggest disadvantage of Excel?

Among many other disadvantages, probably the single biggest disadvantage is that it’s prone to errors. Multiple versions and users mean there will inevitably be human error involved at some point.

Do financial planners use Excel?

While some may, the unintended consequences of this can range from the inefficient to the highly dangerous. The unwanted consequences of financial planning using Excel are unreported data errors, unreliable reporting, lost data, and a contribution to a poor organizational data culture.

Many financial planners are now looking to anticipate change, gain faster insights, and adapt more quickly through the power of AI and machine learning. 

Should companies still be using Microsoft Excel?

Microsoft Excel has proven advantageous for many day-to-day business activities, so yes, use it for personal productivity. But don’t use it as a database. Instead, seek out the right financial planning and analysis (FP&A) tool for your business.